_edited.png)
AI noemt uw bedrijf onbetrouwbaar: wat kunt u doen?
- 1 dag geleden
- 5 minuten om te lezen
Duitse rechter:'' zoekmachine kan aansprakelijk zijn voor schadelijke AI-antwoorden''
Steeds meer ondernemers krijgen te maken met een nieuw reputatierisico: niet alleen negatieve reviews, blogs of forumreacties, maar ook AI-antwoorden in zoekmachines. Een potentiële klant zoekt uw bedrijfsnaam op en ziet bovenaan een AI-samenvatting waarin woorden staan als “oplichting”, “abofraude”, “onbetrouwbare praktijken” of “klanten worden misleid”.
Voor een onderneming kan dat direct schadelijk zijn. Klanten haken af, partners worden terughoudend en uw naam wordt gekoppeld aan beschuldigingen die misschien helemaal niet kloppen.
Een recente Duitse uitspraak laat zien dat bedrijven zich hiertegen kunnen verzetten. De zaak ging over AI-overzichten in een zoekmachine. De AI had ondernemingen in verband gebracht met fraudeachtige praktijken, abonnementsvallen, slechte bereikbaarheid en andere ernstige verwijten. De rechter oordeelde dat de zoekmachine zich niet zomaar kon verschuilen achter het argument dat de informatie afkomstig was van websites van derden. De AI had namelijk zelf een nieuwe samenvatting gemaakt en daarmee zelfstandige mededelingen verspreid.
Dat is juridisch belangrijk. Want zodra een platform of zoekmachine niet alleen informatie doorgeeft, maar zelf een belastende conclusie formuleert, kan er sneller sprake zijn van een onrechtmatige aantasting van de reputatie van een bedrijf.
Wat was er aan de hand?
De ondernemingen in deze zaak werden in AI-gegenereerde zoekresultaten gekoppeld aan ernstige beschuldigingen. Volgens de AI-samenvatting zouden er aanwijzingen zijn voor fraudeachtige praktijken, abonnementsvallen en onbetrouwbaar zakendoen. Ook werd gesuggereerd dat klanten na betaling nog steeds werden aangemaand, dat betaalde digitale inhoud niet werd vrijgegeven en dat schriftelijke vragen werden genegeerd.
De ondernemingen betwistten deze beschuldigingen. Volgens hen waren de AI-antwoorden gebaseerd op informatie over andere bedrijven of op losse online bronnen die geen betrouwbare basis vormden voor zulke zware conclusies.
De rechter gaf de ondernemingen grotendeels gelijk. De zoekmachine moest stoppen met het verspreiden van de betreffende uitingen in de AI-overzichten.
Waarom is deze uitspraak belangrijk voor ondernemers?
Deze uitspraak is relevant omdat veel ondernemers afhankelijk zijn van hun online reputatie. Een bedrijf kan juridisch gelijk hebben, goede dienstverlening leveren en toch schade lijden doordat een AI-systeem een verkeerde koppeling maakt.
Het probleem is dat AI-antwoorden voor gebruikers vaak betrouwbaar lijken. Een normale zoekresultatenpagina toont losse links. Een AI-overzicht presenteert daarentegen een kant-en-klaar antwoord. Daardoor kan een potentiële klant sneller denken: “Als dit bovenaan Google staat, zal het wel kloppen.”
Juist daarin zit het risico. Een AI-samenvatting kan informatie uit verschillende bronnen combineren, verkeerd interpreteren of aan het verkeerde bedrijf koppelen. Het resultaat kan een tekst zijn die nergens letterlijk zo op internet stond, maar wel als feitelijke beschuldiging over uw onderneming wordt weergegeven.
Een AI-overzicht is niet hetzelfde als een gewone link
Een belangrijk punt in de uitspraak is het verschil tussen gewone zoekresultaten en AI-antwoorden.
Bij gewone zoekresultaten verwijst een zoekmachine in principe naar websites van derden. De zoekmachine toont dan links, korte fragmenten en eventueel titels. De inhoud komt meestal van de onderliggende website.
Bij AI-overzichten ligt dat anders. De AI maakt een eigen tekst. Die tekst kan gebaseerd zijn op meerdere bronnen, maar wordt uiteindelijk als zelfstandig antwoord aan de gebruiker gepresenteerd. Daardoor ontstaat een nieuw risico: de AI kan een conclusie trekken die niet letterlijk uit de bronnen volgt.
De rechter vond dat de zoekmachine invloed had op de AI-functie en de gebruikte algoritmes. Daarom kon de zoekmachine de AI-antwoorden niet volledig buiten zichzelf plaatsen. Met andere woorden: wie AI-antwoorden aanbiedt, kan ook verantwoordelijkheid dragen voor de inhoud daarvan.
Wanneer is een AI-beschuldiging onrechtmatig?
Niet iedere negatieve vermelding is automatisch onrechtmatig. Een bedrijf moet kritiek kunnen verdragen. Klanten mogen hun ervaringen delen en platforms mogen in beginsel informatie toegankelijk maken.
Maar er is een grens.
Een AI-uiting kan onrechtmatig zijn wanneer:
uw bedrijf wordt gekoppeld aan fraude, oplichting of misleiding zonder voldoende feitelijke basis;
de AI feiten presenteert die niet kloppen;
informatie over een ander bedrijf aan uw onderneming wordt gekoppeld;
losse reviews of klachten worden opgeblazen tot algemene conclusies;
de AI suggereert dat er structureel sprake is van wanpraktijken, terwijl dat niet kan worden bewezen;
de beschuldiging uw reputatie in het handelsverkeer ernstig schaadt.
Vooral beschuldigingen als “oplichting”, “fraude”, “abofraude”, “nepfacturen”, “misleiding” of “onbetrouwbare handelspraktijken” zijn zwaar. Zulke termen kunnen direct invloed hebben op het vertrouwen van klanten en zakelijke partners.
Ook losse reviews zijn niet altijd genoeg
Een opvallend punt uit de uitspraak is dat de rechter kritisch keek naar het gebruik van losse online beoordelingen. Negatieve reviews of klachten kunnen bestaan, maar dat betekent nog niet dat een AI-systeem daaruit zomaar mag concluderen dat een onderneming zich schuldig maakt aan fraude of misleiding.
Een paar ontevreden klanten maken een bedrijf nog geen frauduleuze onderneming.
Voor ondernemers is dat belangrijk. Veel bedrijven hebben weleens negatieve reviews. Soms terecht, soms onterecht, soms overdreven. Maar als een AI-systeem die reviews samenvat als bewijs voor “oplichting” of “abofraude”, kan dat een veel zwaardere beschuldiging opleveren dan de oorspronkelijke reviews zelf.
Daartegen kan optreden mogelijk zijn.
Wat betekent dit voor Nederlandse ondernemers?
De Duitse uitspraak is geen Nederlandse uitspraak en werkt dus niet één-op-één door in Nederland. Toch is de gedachte erachter ook voor Nederlandse ondernemers relevant.
In Nederland kan een onjuiste of schadelijke publicatie onder omstandigheden worden aangepakt via het leerstuk van de onrechtmatige daad. Daarbij wordt gekeken naar onder meer de aard van de beschuldiging, de ernst van de reputatieschade, de feitelijke basis van de uiting, de belangen van de publicerende partij en het belang van de ondernemer bij bescherming van zijn goede naam.
Bij feitelijke beschuldigingen is de waarheid van groot belang. Wie beweert dat een bedrijf fraude pleegt, klanten misleidt of structureel wanpresteert, moet daarvoor een voldoende stevige basis hebben. Ontbreekt die basis, dan kan sprake zijn van een onrechtmatige uiting.
Voor ondernemers gaat het dus niet alleen om “mijn gevoel is gekwetst”. Het gaat om zakelijke reputatieschade, verlies van vertrouwen en mogelijke omzetderving door onjuiste of ongefundeerde uitingen.
Wat kunt u doen als AI schadelijke informatie over uw bedrijf toont?
Als u ontdekt dat een AI-overzicht, zoekmachine of chatbot onjuiste beschuldigingen over uw onderneming toont, is snel handelen belangrijk.
Maak direct bewijs. Leg screenshots vast waarop duidelijk zichtbaar is welke zoekterm is gebruikt, welke tekst wordt getoond, op welke datum dit gebeurde en via welk platform. Herhaal dit eventueel op meerdere momenten.
Onderzoek daarna waar de AI-informatie vandaan lijkt te komen. Komt de informatie uit een review, een forum, een blog of een verwarring met een ander bedrijf? Dat kan belangrijk zijn voor de juridische onderbouwing.
Vervolgens kan een sommatie of klacht worden ingediend bij het platform. Daarbij moet duidelijk worden uitgelegd welke uitingen onjuist zijn, waarom deze schadelijk zijn en waarom verwijdering of aanpassing noodzakelijk is.
Als het platform niet reageert of de schadelijke uiting blijft terugkomen, kan een kort geding of andere juridische actie nodig zijn. In spoedeisende gevallen kan worden gevorderd dat de onrechtmatige uiting wordt verwijderd en niet opnieuw wordt verspreid.
Wacht niet te lang
Bij reputatieschade op internet is snelheid cruciaal. Hoe langer een schadelijke AI-uiting online blijft staan, hoe groter de kans dat potentiële klanten, leveranciers of partners deze zien.
Bovendien kunnen AI-systemen informatie blijven herhalen of opnieuw genereren. Ook als een bepaalde tekst tijdelijk verdwijnt, kan het probleem later terugkomen. Daarom is alleen “het staat er nu even niet meer” vaak onvoldoende. In sommige gevallen is een duidelijke toezegging of juridische verplichting nodig om herhaling te voorkomen.
Van der Burg Juristen helpt ondernemers bij online reputatieschade
Wordt uw bedrijf online beschuldigd van oplichting, fraude, misleiding of onbetrouwbaar handelen? Verschijnt uw naam in schadelijke AI-antwoorden of zoekresultaten? Dan is het belangrijk om snel en strategisch te handelen.
Van der Burg Juristen helpt ondernemers bij onrechtmatige publicaties, schadelijke online vermeldingen, onjuiste beschuldigingen en reputatieschade. Wij beoordelen of de uiting juridisch aanvechtbaar is, stellen een sterke sommatie op en kunnen druk zetten op de wederpartij of het platform.
Uw reputatie is geen bijzaak. Zeker niet wanneer potentiële klanten hun eerste indruk krijgen via Google, AI-overzichten of andere online systemen.
Heeft u te maken met schadelijke AI-zoekresultaten of onjuiste online beschuldigingen? Neem dan contact op met Van der Burg Juristen voor een snelle juridische beoordeling.
Opmerkingen