Zijn AI-prompts beschermd door auteursrecht? Chinese rechter zegt: nee

Gepubliceerd door Van der Burg Juristen | IT-recht & Intellectueel Eigendom

Een uitspraak uit Shanghai werpt nieuw licht op een vraag die steeds vaker opduikt in de praktijk: kun je als maker van een AI-prompt aanspraak maken op auteursrechtelijke bescherming? De Shanghai Huangpu District People's Court beantwoordde die vraag in november 2025 ontkennend — en de redenering is ook voor de Nederlandse praktijk de moeite waard om te kennen.

Waar ging de zaak over?

Een Chinees cultureel communicatiebedrijf had in 2022 zes uitgebreide prompts geschreven om via het platform Midjourney AI-gegenereerde afbeeldingen te maken. De prompts beschreven in detail de gewenste stijl (Art Nouveau, geïnspireerd op de 19e-eeuwse illustrator Alphonse Mucha), het onderwerp (fantasieplanten en -dieren gecombineerd met edelstenen), het materiaal (papyrus, handgetekende manuscripten) en de compositie (spiegelsymmetrie, centraal).

De resulterende afbeeldingen werden gepubliceerd op het Chinese social media platform Xiaohongshu. Omdat Midjourney de prompts openbaar toont naast de gegenereerde afbeeldingen, konden derden de prompts overnemen en opnieuw gebruiken om vergelijkbare afbeeldingen te genereren — wat zij ook deden, inclusief publicatie in een boek.

De eiser stelde dat de prompts als literair werk beschermd zijn en dat het gebruik ervan auteursrechtinbreuk opleverde.

Het oordeel: geen auteursrechtelijke bescherming

De rechtbank wees de vordering volledig af, op twee zelfstandige gronden.

Grond 1: de prompts missen originaliteit

Voor auteursrechtelijke bescherming is originaliteit vereist: het werk moet voortkomen uit een zelfstandige creatieve keuze van de maker en een persoonlijk karakter dragen. De rechtbank stelde vast dat de zes prompts in wezen een opsomming zijn van gangbare termen uit het publieke domein — stijlaanduidingen, materiaalaanduidingen, compositorische termen. De elementen zijn simpelweg naast elkaar geplaatst, zonder grammaticale of logische samenhang. Er is geen sprake van een voltooide taalkundige structuur of voldoende expressieve diepgang. De keuze voor Art Nouveau bij een dieren-en-plantenthema, of de combinatie van edelstenen met natuuronderwerpen, zijn in de traditionele schilderkunst alleszins gebruikelijke technieken — geen originele bijdrage.

Interessant is de overweging dat menselijke input "creatief moet zijn, niet louter arbeidsintensief." Veel tijd besteden aan het verfijnen van prompts maakt ze nog niet origineel, als het resultaat slechts een herrangschikking van generieke termen is.

Grond 2: prompts zijn 'ideeën', geen 'uitdrukkingen'

Het auteursrecht beschermt de uitdrukking van een idee, niet het idee zelf. Dit is het klassieke idee-expressie-dichotomie-leerstuk, dat ook in het Nederlandse en Europese auteursrecht centraal staat.

De rechtbank redeneerde dat de onderhavige prompts in essentie een abstracte creatieve wens beschrijven: "ik wil dat de AI dit soort afbeelding genereert." Dat is een idee. De concrete uitdrukking — hoe lijnen en kleuren precies worden gebruikt om het onderwerp te verbeelden, welke emotionele sfeer de afbeelding ademt — zit in de gegenereerde afbeelding, niet in de prompt. De prompt blijft steken op het niveau van abstracte instructie.

De rechtbank voegde daar een beleidsmatige overweging aan toe: als korte instructies en trefwoordcombinaties worden aangemerkt als beschermde werken, dreigt een overmatige privatisering van taalkundige middelen. Dat zou creativiteit remmen en het AI-ecosysteem inperken.

Aanvullend: geen bewijs van inbreuk door gedaagden

Zelfs als de prompts wél beschermd zouden zijn, had eiser onvoldoende bewezen dat de specifieke gedaagden de prompts hadden gebruikt. De afbeeldingen waren openbaar beschikbaar op Midjourney en konden door iedereen worden gevonden en gebruikt. Dat de gedaagden de afbeeldingen hadden gepubliceerd, betekende nog niet dat zij degenen waren die de prompts opnieuw hadden ingevoerd.

Wat betekent dit voor de Nederlandse praktijk?

Nederland kent een vergelijkbaar auteursrechtelijk kader. Op grond van artikel 1 jo. artikel 10 van de Auteurswet en de Europese Softwarerichtlijn en Auteursrechtrichtlijn geldt ook hier dat alleen oorspronkelijke werken die het persoonlijk stempel van de maker dragen, beschermd zijn. Het idee-expressie-dichotomie is eveneens een fundamenteel beginsel.

De Chinese uitspraak sluit goed aan bij hoe we dit in Nederland waarschijnlijk ook zouden benaderen, al is er nog geen vergelijkbare Nederlandse of Europese rechtspraak op dit specifieke punt.

Een paar praktische conclusies:

Prompts als instructielijsten zijn kwetsbaar. Een opsomming van stijltermen, materialen en compositorische aanwijzingen zal ook in Nederland moeilijk als beschermd werk kwalificeren. De drempel van originaliteit is niet gehaald als de keuzes gangbaar zijn en er geen coherente creatieve expressie bestaat.

Prompts die literaire kwaliteit hebben, kunnen wél beschermd zijn. De Chinese rechtbank liet expliciet ruimte voor prompts die de grens van functionele instructie overstijgen en een eigenstandige literaire expressie vormen. Als een prompt op zichzelf een literair werk is — denk aan een poëtische tekst of een origineel verhaalfragment dat als basis voor een AI-gegenereerde afbeelding wordt gebruikt — kan dat anders liggen.

Auteursrecht op de gegenereerde afbeelding staat hier los van. De uitspraak gaat uitsluitend over de prompt, niet over de afbeelding die eruit voortkomt. Of AI-gegenereerde afbeeldingen auteursrechtelijk beschermd zijn, is een apart vraagstuk dat in Nederland en Europa nog volop in ontwikkeling is.

Contractuele bescherming kan een alternatief bieden. Wie prompts wil beschermen, kan dit langs

contractuele weg proberen te regelen: geheimhoudingsclausules, licentieafspraken of non-disclosure agreements bij het delen van prompts met derden. Auteursrecht biedt die bescherming van rechtswege waarschijnlijk niet.

Advies

Bent u actief in de creatieve industrie, werkt u met AI-tools, of heeft u vragen over de bescherming van uw digitale creaties? Neem dan contact op met Van der Burg Juristen. Wij adviseren over IT-recht, intellectueel eigendom en de juridische aspecten van kunstmatige intelligentie

Dit artikel is informatief van aard en vormt geen juridisch advies. Voor advies over uw specifieke situatie kunt u contact met ons opnemen.

Van der Burg Juristen | Groningen