_edited.png)
Schijnzelfstandigheid 2027: strengere controles en nieuwe regels voor zzp’ers
10 november 2026 | Van der Burg Juristen | Arbeidsrecht & Ondernemingsrecht
Vanaf 2027 worden de risico's van schijnzelfstandigheid voor zzp’ers en opdrachtgevers groter. De Belastingdienst gaat over op reguliere handhaving, waardoor opdrachtgevers opnieuw rekening moeten houden met verzuimboetes. Tegelijkertijd krijgen zelfstandigen met een laag uurtarief een sterkere juridische positie wanneer zij feitelijk als werknemer werkzaam zijn.
Wat verandert er precies? Welke zzp’ers lopen risico en wat zijn de mogelijke gevolgen voor ondernemers die zelfstandigen inhuren?
Wat verandert er voor zzp’ers vanaf 1 januari 2027?
De discussie over schijnzelfstandigheid speelt al jaren. Sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst weer actief of zelfstandigen daadwerkelijk als ondernemer werken of dat feitelijk sprake is van een arbeidsovereenkomst.
In 2026 geldt nog een gedeeltelijk versoepelde handhaving, ook wel de zachte landing genoemd. Vanaf 2027 is het uitgangspunt dat de Belastingdienst weer volgens de reguliere handhavingsregels controleert.
Dat betekent dat opdrachtgevers niet alleen rekening moeten houden met naheffingen van loonheffingen, maar ook met het risico op verzuimboetes.
Daarnaast treedt op 31 december 2026 een nieuwe wettelijke regeling in werking voor zelfstandigen die tegen een relatief laag uurtarief werken.
Deze twee ontwikkelingen staan juridisch los van elkaar, maar kunnen samen grote gevolgen hebben voor de arbeidsmarkt.
Nieuwe tariefgrens voor zzp’ers: ongeveer € 39 per uur?
Een belangrijke verandering is de invoering van het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst op basis van een uurtarief.
In de nieuwe wet is een basisbedrag van € 36 per uur opgenomen. Dit bedrag wordt geïndexeerd.
Voor 2026 wordt uitgegaan van ongeveer € 38 per uur, exclusief btw. Voor 2027 wordt een grens van circa € 39 per uur verwacht. Het definitieve bedrag moet nog officieel worden vastgesteld.
Maar wat betekent dit juridisch?
Een zzp’er die niet meer verdient dan de toepasselijke tariefgrens, kan zich bij een arbeidsrechtelijk geschil beroepen op het wettelijke vermoeden dat sprake is van een arbeidsovereenkomst.
De opdrachtgever moet vervolgens aantonen dat de samenwerking, gelet op de feitelijke omstandigheden, toch een zelfstandige opdrachtrelatie is.
Belangrijk: dit betekent niet dat iedere zzp’er die minder dan € 39 per uur verdient automatisch werknemer wordt. Het gaat om een bewijsrechtelijke versterking van de positie van de werkende.
Ook is er geen sprake van een wettelijk minimumuurtarief voor alle zelfstandigen.
Wanneer is sprake van schijnzelfstandigheid?
Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer iemand formeel als zelfstandige wordt ingehuurd, maar feitelijk werkzaam is onder omstandigheden die passen bij een arbeidsovereenkomst.
Een inschrijving bij de Kamer van Koophandel, het versturen van facturen of het ondertekenen van een overeenkomst van opdracht is op zichzelf onvoldoende om zelfstandigheid aan te tonen.
Het gaat om de werkelijke uitvoering van de werkzaamheden.
Bij de juridische beoordeling spelen onder andere de volgende omstandigheden een rol:
Bepaalt de opdrachtgever wanneer en hoe de werkzaamheden moeten worden uitgevoerd?
Werkt de zzp’er op dezelfde manier als werknemers in loondienst?
Is de zelfstandige structureel onderdeel van de organisatie?
Draagt de zzp’er daadwerkelijk ondernemersrisico?
Kan de zelfstandige opdrachten weigeren en zelfstandig onderhandelen over tarieven?
Gedraagt de zzp’er zich ook buiten deze specifieke opdracht als ondernemer?
Geen van deze omstandigheden is op zichzelf doorslaggevend.
De rechter beoordeelt de arbeidsrelatie aan de hand van alle relevante feiten en omstandigheden, zoals onder meer volgt uit het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad.
Welke zzp’ers lopen vanaf 2027 extra risico?
De nieuwe ontwikkelingen zijn relevant voor iedere sector waarin zelfstandigen worden ingehuurd.
Bijzondere aandacht verdient de positie van zelfstandigen die langdurig voor dezelfde opdrachtgever werken en in de praktijk nauwelijks verschillen van werknemers.
Denk bijvoorbeeld aan een zelfstandige bezorger die volgens vaste roosters werkt en instructies ontvangt van een leidinggevende.
Of een zzp’er in de bouw die maandenlang dezelfde werkzaamheden uitvoert als personeel in loondienst, zonder wezenlijke zelfstandigheid in de uitvoering.
Ook bij zelfstandigen in de zorg, logistiek, techniek en zakelijke dienstverlening kunnen dergelijke situaties voorkomen.
Dat betekent overigens niet dat langdurig werken voor één opdrachtgever automatisch verboden is. Ook een langdurige opdracht kan juridisch zelfstandig worden uitgevoerd.
De kernvraag blijft of de werkzaamheden daadwerkelijk op zelfstandige basis worden verricht.
Bovendien kunnen ook zelfstandigen met een uurtarief boven de nieuwe grens schijnzelfstandig zijn. De tariefgrens beperkt uitsluitend de toepassing van het specifieke nieuwe rechtsvermoeden.
Wat zijn de gevolgen van schijnzelfstandigheid voor opdrachtgevers?
Voor ondernemers die zelfstandigen inhuren, kunnen de financiële gevolgen aanzienlijk zijn.
Wanneer de Belastingdienst vaststelt dat feitelijk sprake is van een dienstbetrekking, kan de opdrachtgever worden geconfronteerd met correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen voor loonheffingen.
Sinds 1 januari 2025 zijn dergelijke naheffingen weer mogelijk. In beginsel wordt daarbij niet verder teruggegaan dan die datum. Bij kwaadwillendheid of het niet opvolgen van een eerdere aanwijzing kunnen andere regels gelden en kan de Belastingdienst verder teruggaan.
Vanaf 2027 kunnen volgens de aangekondigde reguliere handhaving ook verzuimboetes opnieuw een rol spelen. Vergrijpboetes wegens opzet of grove schuld zijn in 2026 al mogelijk.
Maar de financiële risico's beperken zich niet tot de Belastingdienst.
Wanneer een zelfstandige juridisch als werknemer moet worden aangemerkt, kunnen ook arbeidsrechtelijke aanspraken ontstaan.
Denk aan achterstallig loon, vakantiebijslag, loondoorbetaling tijdens ziekte en ontslagbescherming. Afhankelijk van de omstandigheden kunnen bovendien pensioenverplichtingen een rol spelen.
Een samenwerking die jarenlang probleemloos leek te verlopen, kan daarmee alsnog tot een arbeidsrechtelijk geschil leiden.
Kan een zzp’er achteraf een arbeidsovereenkomst claimen?
Ja. Wanneer een zelfstandige feitelijk onder omstandigheden heeft gewerkt die passen bij een arbeidsovereenkomst, kan hij of zij zich op het standpunt stellen dat juridisch sprake was van werknemerschap.
De rechter kijkt daarbij niet uitsluitend naar het contract, maar vooral naar de daadwerkelijke uitvoering van de werkzaamheden.
Dat kan bijvoorbeeld relevant worden wanneer een opdrachtgever de samenwerking plotseling beëindigt.
Een zelfstandige die jarenlang op vaste tijden werkte, onder leiding stond en nauwelijks ondernemersvrijheid had, kan mogelijk aanspraak maken op de bescherming die normaal gesproken voor werknemers geldt.
Vanaf 31 december 2026 kan de nieuwe regeling zelfstandigen met een laag uurtarief helpen bij het onderbouwen van hun juridische positie.
Of daadwerkelijk sprake is van een arbeidsovereenkomst en welke rechten daaruit voortvloeien, moet per geval worden beoordeeld.
Wat kunnen opdrachtgevers doen om schijnzelfstandigheid te voorkomen?
Voor opdrachtgevers is het verstandig om bestaande zzp-constructies tijdig juridisch te laten beoordelen.
Daarbij moet niet alleen worden gekeken naar de overeenkomst van opdracht, maar vooral naar de dagelijkse werkwijze.
Een juridisch correcte overeenkomst heeft immers weinig waarde als de samenwerking in de praktijk volledig lijkt op een dienstverband.
Het kan noodzakelijk zijn om de opdracht anders in te richten, de zelfstandige meer ondernemersvrijheid te geven of te kiezen voor een arbeidsovereenkomst.
Dat vraagt om maatwerk.
Een bestaande overeenkomst simpelweg aanpassen en daarin opnemen dat partijen geen arbeidsovereenkomst bedoelen, is onvoldoende wanneer de feitelijke omstandigheden ongewijzigd blijven.
Veelgestelde vragen over de zzp-regels in 2027
Wordt zzp’en verboden vanaf 2027?
Nee. Zelfstandig ondernemerschap blijft toegestaan. De handhaving richt zich op situaties waarin iemand als zelfstandige wordt ingehuurd, terwijl feitelijk sprake is van een dienstbetrekking.
Mag een zzp’er in 2027 minder dan € 39 per uur verdienen?
Ja. Er geldt geen algemeen wettelijk minimumuurtarief voor zzp’ers. De verwachte grens van circa € 39 heeft betrekking op het nieuwe rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst. Het definitieve grensbedrag voor 2027 moet nog worden vastgesteld.
Kan de Belastingdienst ook controleren als een zzp’er € 100 per uur verdient?
Ja. Een hoog uurtarief sluit schijnzelfstandigheid niet uit. De Belastingdienst beoordeelt de feitelijke arbeidsrelatie.
Kan een opdrachtgever een boete krijgen voor schijnzelfstandigheid?
Ja. In 2026 zijn vergrijpboetes bij opzet of grove schuld mogelijk. Vanaf 2027 wordt volgens het aangekondigde beleid ook de reguliere toepassing van verzuimboetes hervat.
Is een overeenkomst van opdracht voldoende bescherming?
Nee. De overeenkomst is relevant, maar de daadwerkelijke uitvoering van de werkzaamheden is minstens zo belangrijk. Een contract kan schijnzelfstandigheid niet voorkomen wanneer de feitelijke samenwerking kenmerken van loondienst heeft.
Juridisch advies over schijnzelfstandigheid en de Wet DBA
De ontwikkelingen rondom schijnzelfstandigheid zorgen voor onzekerheid bij zowel zelfstandigen als opdrachtgevers.
Voor zelfstandigen kan het van belang zijn om te onderzoeken of zij daadwerkelijk ondernemer zijn of mogelijk aanspraak hebben op arbeidsrechtelijke bescherming.
Voor opdrachtgevers is het essentieel om bestaande samenwerkingen tijdig te controleren en financiële en juridische risico's zoveel mogelijk te beperken.
Van der Burg Juristen ondersteunt zzp’ers en ondernemers bij vraagstukken rondom schijnzelfstandigheid, arbeidsovereenkomsten en de Wet DBA.
Wij beoordelen overeenkomsten van opdracht, adviseren over de juridische kwalificatie van arbeidsrelaties en begeleiden ondernemers en werkenden bij geschillen.
Twijfelt u of uw samenwerking voldoet aan de geldende wet- en regelgeving? Neem dan contact op met Van der Burg Juristen voor een juridische beoordeling.
Van der Burg Juristen – juridisch advies voor ondernemers en werknemers.
Juridische bronnen
Opmerkingen