Wanneer rechtvaardigt gebrekkig werk de ontbinding van een overeenkomst?

Een product wijkt af van de afgesproken specificaties. Een aannemer levert werk dat niet volledig voldoet aan de tekeningen. Of een opdrachtgever stelt dat het resultaat simpelweg niet bruikbaar is voor het doel waarvoor het is besteld.

Is dat direct voldoende om de overeenkomst te ontbinden?

Niet noodzakelijk. Een tekortkoming moet voldoende gewicht hebben om ontbinding te rechtvaardigen. Een recente conclusie van de Advocaat-Generaal bij de Hoge Raad laat goed zien hoe belangrijk daarbij de ernst van de afwijking, de praktische bruikbaarheid van het geleverde werk en de kosten van herstel kunnen zijn.

De zaak betreft een geschil tussen King Metaal Machinefabriek B.V. en R.D.E. B.V. over de productie van frames voor scheepslieren. De rechtbank en het gerechtshof kwamen uiteindelijk tot een verschillende beoordeling van dezelfde tekortkomingen.

Wat was er aan de hand?

King Metaal kreeg opdracht om twaalf frames te vervaardigen voor scheepslieren die bestemd waren voor een offshore schip of ponton. Voor de opdracht was een bedrag van € 140.000 exclusief btw overeengekomen.

Tijdens en na de productie ontstond discussie over de maatvoering en de kwaliteit van verschillende frames. Volgens de opdrachtgever weken de frames af van de overeengekomen tekeningen en toleranties.

Het geschil liep uiteindelijk jarenlang door.

Voor zeven van de frames werd door deskundigen vastgesteld dat bepaalde toleranties waren overschreden. Partijen hadden zich contractueel juist verbonden aan normen waarbij overschrijding van specifieke toleranties reden kon zijn om het werk af te keuren en herstel te verlangen.

Maar daarmee was de juridische discussie nog niet voorbij.

De belangrijkste vraag was namelijk:

Was de tekortkoming ernstig genoeg om gedeeltelijke ontbinding van de overeenkomst te rechtvaardigen?

Niet iedere fout geeft recht op ontbinding

Artikel 6:265 BW vormt bij dit soort geschillen een belangrijk uitgangspunt.

Dat een wederpartij niet volledig volgens afspraak presteert, betekent niet automatisch dat iedere afwijking dezelfde gevolgen heeft. Bij de beoordeling van een ontbinding moet ook worden gekeken naar de betekenis en ernst van de tekortkoming.

Een kleine of eenvoudig herstelbare afwijking kan juridisch anders worden beoordeeld dan een gebrek waardoor het geleverde werk feitelijk niet bruikbaar is.

In deze zaak werd dat onderscheid bijzonder concreet.

De discussie ging niet alleen over de vraag of enkele maten afweken. Een deskundige onderzocht ook wat nodig zou zijn om de frames daadwerkelijk “fit for purpose” te maken.

De geraamde herstelkosten bedroegen ongeveer € 52.000, waarbij deze volgens de deskundige onder bepaalde aannames mogelijk konden worden teruggebracht tot circa € 32.000.

Afgezet tegen een oorspronkelijke aanneemsom van € 140.000 exclusief btw vond het hof dit een aanzienlijk bedrag. Het hof concludeerde daarom dat de frames niet zonder wezenlijke kosten bruikbaar konden worden gemaakt.

“Het werkt toch?” is niet altijd voldoende

Voor ondernemers zit hier een belangrijk praktisch punt.

Bij geschillen over geleverd werk wordt regelmatig aangevoerd:

het product kan toch nog worden gebruikt?

Dat argument is niet altijd voldoende.

Wanneer partijen concrete technische specificaties, toleranties of tekeningen zijn overeengekomen, kunnen die afspraken een zelfstandige betekenis hebben.

In deze zaak stond volgens het hof voldoende vast dat de zeven frames niet volledig volgens de tekeningen en toegestane toleranties waren vervaardigd. Bovendien waren aanvullende werkzaamheden nodig om voldoende functionaliteit te bereiken.

De combinatie van beide omstandigheden woog zwaar:

het geleverde week af van hetgeen contractueel was afgesproken én er waren aanzienlijke kosten nodig om het alsnog geschikt te maken voor het beoogde gebruik.

Wat als de tekeningen van de opdrachtgever zelf niet perfect zijn?

De zaak werd extra interessant doordat ook discussie bestond over de tekeningen die door de opdrachtgever waren aangeleverd.

King Metaal stelde kort gezegd dat de tekeningen en eisen zelf problemen bevatten. In dat geval kan de vraag ontstaan of een gebrek wel volledig voor rekening van de uitvoerende partij behoort te komen.

Dat raakt bij aanneming van werk onder meer aan de waarschuwingsplicht van artikel 7:754 BW en de risicoverdeling van artikel 7:760 BW.

Maar in deze procedure bleek dat uiteindelijk niet beslissend.

Volgens de Advocaat-Generaal had het hof niet vastgesteld dat het ondeugdelijke resultaat hoofdzakelijk was veroorzaakt door gebrekkige tekeningen van de opdrachtgever. Het hof had juist aangenomen dat King Metaal zelf van de tekeningen en toleranties was afgeweken.

Daardoor hoefde het hof uiteindelijk niet beslissend toe te komen aan de vraag of King Metaal voor eventuele fouten in de tekeningen had moeten waarschuwen.

Dat onderscheid is in de praktijk belangrijk.

Wanneer een opdrachtnemer precies uitvoert wat een deskundige opdrachtgever voorschrijft en het probleem daadwerkelijk voortvloeit uit die instructies, kan de juridische risicoverdeling anders liggen. Maar wanneer de opdrachtnemer óók nog van die instructies afwijkt, wordt het moeilijker om achteraf naar de tekeningen van de opdrachtgever te wijzen.

Herstel weigeren kan de positie verslechteren

Een ander belangrijk onderdeel van de zaak is de houding van partijen nadat het geschil ontstond.

King Metaal bleef volgens het hof bij het standpunt dat de frames correct waren geproduceerd en wilde deze niet verder herstellen. De onafhankelijke deskundigen ondersteunden dat standpunt uiteindelijk niet.

De opdrachtgever had bovendien nog aangeboden de frames af te nemen wanneer deze ten minste passend zouden worden gemaakt. Ook dat voorstel werd niet geaccepteerd.

Het hof kwam vervolgens tot de conclusie dat de afwijkingen en herstelkosten van een zodanige omvang waren dat de opdrachtgever deze situatie niet hoefde te accepteren en de overeenkomst voor de betreffende frames gedeeltelijk mocht ontbinden.

Dat is ook buiten deze specifieke zaak relevant.

Wie bij een klacht onmiddellijk stelt dat er “niets aan de hand is”, terwijl later uit onafhankelijk onderzoek blijkt dat daadwerkelijk sprake is van substantiële gebreken, kan daarmee zijn juridische positie verzwakken.

Een serieus herstelvoorstel kan juist van groot belang zijn.

Wat kunnen ondernemers hiervan leren?

Deze zaak laat zien dat bij een discussie over gebrekkige prestaties niet alleen moet worden gekeken naar de simpele vraag of er technisch gezien ergens een fout is gemaakt.

Van belang is het volledige plaatje.

Hoe groot is de afwijking? Wat hebben partijen precies afgesproken? Kan het geleverde nog normaal worden gebruikt? Wat kost herstel? Is herstel aangeboden? Heeft de opdrachtgever zelf invloed gehad op het probleem? En wat staat er in de technische tekeningen, offerte, opdrachtbevestiging en algemene voorwaarden?

Voor zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers is bovendien belangrijk om afwijkingen en wijzigingen tijdens een project schriftelijk vast te leggen.

Juist bij technische opdrachten kunnen enkele e-mails, tekeningen, meetrapporten of wijzigingsopdrachten jaren later doorslaggevend blijken.

De zaak is nog niet definitief beslist door de Hoge Raad

Daarbij is een belangrijke juridische nuance nodig.

De publicatie van 17 september 2026 betreft de conclusie van de Advocaat-Generaal bij de Hoge Raad en dus nog niet het uiteindelijke arrest van de Hoge Raad. De Advocaat-Generaal adviseert de Hoge Raad om het cassatieberoep van King Metaal te verwerpen.De zaak laat echter nu al duidelijk zien hoe feitelijk de beoordeling van ontbinding wegens gebrekkig werk kan zijn.

Niet de enkele aanwezigheid van een gebrek is doorslaggevend, maar vooral wat dat gebrek in de concrete overeenkomst betekent.

Geschil over gebrekkig werk of ontbinding van een overeenkomst?

Heeft u als ondernemer een discussie over gebrekkig geleverd werk, een aannemingsovereenkomst, technische specificaties, herstelkosten of de ontbinding van een overeenkomst? Dan is het verstandig om vroegtijdig te beoordelen welke tekortkomingen juridisch voldoende zwaar wegen en welke bewijsstukken daarvoor beschikbaar zijn.

Van der Burg Juristen ondersteunt ondernemers bij contractuele geschillen, ingebrekestellingen, aansprakelijkheid en ontbinding van overeenkomsten, waarbij waar mogelijk eerst wordt ingezet op een buitengerechtelijke oplossing.

Van der Burg Juristen

Contractenrecht | Ondernemingsrecht | Civiele geschillen